Wizyta u ortopedy dziecięcego – kiedy warto się wybrać? Przewodnik dla rodziców

Wizyta u ortopedy dziecięcego bywa kluczowa dla prawidłowego rozwoju, a wczesne wykrycie nieprawidłowości pozwala uniknąć poważnych problemów w dorosłości. W artykule wyjaśniamy, kiedy należy niezwłocznie udać się do specjalisty, a jakie zjawiska mogą być jedynie etapem fizjologicznego rozwoju.

Kalendarz profilaktyki: ortopeda dziecięcy – kiedy iść na pierwszą wizytę?

Wielu rodziców sądzi, że specjalistę należy odwiedzić dopiero wtedy, gdy zauważy się coś niepokojącego. Nic bardziej mylnego. Systematyczne badanie ortopedyczne dziecka powinno odbywać się według określonego schematu, nawet jeśli maluch rozwija się wzorcowo.

Pierwsze tygodnie życia (preluksacja)

Pierwsze badanie stawów biodrowych najlepiej wykonać między 4. a 6. tygodniem życia. Najpóźniej zaleca się konsultację z ortopedą do 12. tygodnia. Specjalista wykonuje wówczas USG bioderek, aby wykluczyć ich dysplazję u niemowlaka. Wczesne wykrycie tej wady pozwala na wdrożenie leczenia nieinwazyjnego (np. szerokiego pieluchowania lub stosowania specjalnego stabilizatora), co zapobiegnie poważniejszym problemom w przyszłości.

Moment pionizacji i nauki chodzenia

Kiedy dziecko zaczyna stawiać pierwsze kroki (zazwyczaj między 12. a 18. miesiącem życia), warto sprawdzić, jak obciąża stopy. To czas, w którym koryguje się ewentualne wady wrodzone stóp, które nie ustąpiły samoistnie.

Okres intensywnego wzrostu (7. i 12. rok życia)

Skoki rozwojowe to momenty, w których najczęściej ujawniają się wady postawy u dzieci. Ortopeda jest wówczas w stanie wyłapać początki skoliozy czy asymetrię łopatek, które w fazie szybkiego wzrostu mogą gwałtownie postępować.

Kiedy do ortopedy z dzieckiem? Objawy, których nie można ignorować

Istnieją sygnały, których nie wolno bagatelizować. Jeśli zauważysz u swojego dziecka poniższe symptomy, wizyta u ortopedy dziecięcego powinna odbyć się jak najszybciej.

Asymetria fałdów skórnych u niemowląt

Nierówne fałdy na udach lub pośladkach mogą świadczyć o problemach z biodrami.

Utykanie lub unikanie obciążania jednej nogi

Nawet jeśli dziecko nie skarży się na silny ból, każda zmiana wzorca chodu wymaga diagnostyki.

Bóle wzrostowe

Częste bóle nóg, które występują wieczorem lub w nocy o utrudniają dziecku zasypianie, warto skontrolować ze specjalistą.

Szybkie męczenie się podczas spacerów

Jeśli kilkulatek po krótkim dystansie notorycznie prosi o niesienie na rękach, przyczyną mogą być wady stóp.

Nietypowe ustawienie stóp

Skręcanie palców do wewnątrz (tzw. gołębi chód) lub nadmierne ścieranie butów po jednej stronie.

Zobacz też: Jakie buty wybrać dla rocznego dziecka – wskazówki

Wizyta u ortopedy dziecięcego przy koślawości kolan i płaskostopiu

To dwa najczęstsze powody, kiedy rodzice zastanawiają się, czy iść z dzieckiem do ortopedy. Warto wiedzieć, że ortopedia dziecięca zna pojęcie normy fizjologicznej dla zjawisk pozornie niewłaściwych.

Płaskostopie fizjologiczne

U dzieci do 3.-4. roku życia stopa wydaje się płaska ze względu na obecność dużej ilości tkanki tłuszczowej po stronie podeszwowej. Jeśli jednak po tym okresie łuk stopy nadal nie formuje wyraźnego kształtu, konieczne może być wprowadzenie ćwiczeń lub wkładek.

Koślawość kolan (nogi w kształcie litery X)

Jest zjawiskiem naturalnym między 2. a 5. rokiem życia. Jeśli jednak odstęp między kostkami przy złączonych kolanach przekracza 5 cm lub wada dotyczy tylko jednej nogi, badanie ortopedyczne dziecka jest niezbędne.

Wady postawy u dzieci – ortopeda jako strażnik zdrowego kręgosłupa

W dobie siedzącego trybu życia, ciężkich plecaków i częstego korzystania ze smartfonów, kręgosłupy dzieci są narażone na ogromne obciążenia. Do najczęstszych problemów należą:
•    skolioza – boczne skrzywienie kręgosłupa, często niewidoczne na pierwszy rzut oka pod ubraniem;
•    plecy okrągłe – nadmierne wysunięcie barków do przodu;
•    asymetria postawy – jedna łopatka wystaje bardziej lub jedno ramię znajduje się wyżej od drugiego.
Nieleczone wady postawy prowadzą w przyszłości do przewlekłych bólów kręgosłupa, migren, a nawet problemów z oddychaniem, dlatego w powyższych przypadkach wizyta u ortopedy z dzieckiem jest obowiązkowa.

Jak wygląda pierwsza wizyta u ortopedy dziecięcego?

Wielu małych pacjentów boi się lekarzy, dlatego warto przygotować szkraba na to, jak wygląda badanie ortopedyczne. Warto wyjaśnić dziecku, że jest ono całkowicie bezbolesne i polega głównie na obserwacji.
Podczas wywiadu lekarz może zapytać o przebieg ciąży, porodu oraz o to, kiedy dziecko zaczęło siadać i chodzić. Kolejny krok to ocena wizualna, która polega na tym, że dziecko (w samej bieliźnie) jest poproszone o wykonanie kilku prostych czynności: przejście kilku kroków, stanięcie na palcach, wykonanie skłonu. Ortopeda może wówczas ocenić symetrię ciała i zakres ruchów w stawach.
Następnie – podczas badania palpacyjnego – lekarz delikatnie sprawdza napięcie mięśniowe i ustawienie kości. W razie wątpliwości specjalista może zlecić USG, RTG lub komputerowe badanie chodu.
Wiele schorzeń ortopedycznych w młodym wieku nie boli, co usypia czujność rodziców. Tymczasem układ kostny dziecka jest plastyczny – im wcześniej wdrożymy rehabilitację lub odpowiednie nawyki, tym szybciej i łatwiej uzyskamy korekcję wady. Warto pamiętać, że zdrowy rozwój to inwestycja, która zaprocentuje sprawnością Twojego dziecka przez całe dorosłe życie.

Zobacz też: Wkładki ortopedyczne do butów – na co pomagają i jak je dobrać?